کتابهای تاریخ معاصر منطبق با شرایط امروز است

نویسنده کتابهای تاریخ معاصر در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما در برنامه شبکه خبر به شرح کامل فعالیت های خود در این حوزه و جدیدترین آثارش پرداخت .

مشروح این گفتگو را در ادامه می خوانید :

***

سوال: آقای حقانی شما تا الان ده‌ها مقاله تاریخی و کتاب‌، درباره تاریخ معاصر نوشته اید . اگر بخواهید مراجعه‌ای به آثار خودتان داشته باشید و آنها را منطبق کنید با وقایع فعلی، کدام یک از کتاب‌های خودتان را با وقایعی که شاهدش هستیم منطبق می دانید ؟

حقانی: به نظر من همه بخش های تاریخ معاصر می‌تواند به نحوی با وقایعی که ما امروز با آن مواجه هستیم ارتباط برقرار کند ولی آن چیزی که به نظر من امروز خیلی خوب است ما ایرانی‌ها بدانیم و تامل کنیم پیرامون آن ، رابطه‌ای است که در ۲۲۰ سال اخیر بین غربی ها و ما برقرار شده که البته این رابطه متاسفانه رابطه متوازنی نبوده و مبتنی بر سلطه طلبی و نفوذ و غارتگری از کشورهای غربی بوده است .

کتاب « جریان شناسی نفوذ استعمار انگلستان در ایران» از بین این کتابها ، از جمله آثاری است که یک عنوان فرعی هم برای آن در نظر گرفتم: « استعمار یا استدمار» که شاید بتواند بخشی از این شرایطی که ما الان با آن مواجه هستیم را با نسبت تاریخی توضیح بدهد. استد مار را از این جهت انتخاب کردم به معنی دمار در آوردن است و مفهوم آن تخریب گری است که کشورهای استعمارگر دارند که در هر سرزمینی که پا گذاشتند جز نابودی نسل و ظرفیت‌های انسانی و ظرفیت‌های طبیعی چیزی از خودشان به جا نگذاشتند. من در این کتاب تلاش کردم اولین مواجهه غربی‌ها را با خودمان و تلاش آنها برای تسلط بر ایران را نشان دهم که البته می‌دانید ما هیچ وقت مستعمره نشدیم شرایطی که بر ما حاکم بود شرایط نیمه استعماری بود که به مراتب شاید بدتر از شرایط استعماری باشد ولی افتخار است برای ملت ایران که ما هیچ وقت مستعمره نشدیم.

سوال: و همین مقاومتی که این روزها شاهد هستیم در سطور این کتاب ما می‌توانیم ببینیم.

حقانی: بله دقیقاً مقاومتی که مردم ایران در مقابل زیاده‌خواهی‌ها و سلطه طلبی آنها کردند و آن چیزی که امروز کشور ما با آن مواجه است و تلاشی که امامین انقلاب انجام دادند و اساساً مردم ایران که پای این کار ایستادند احیای ایران مستقل و مقتدر است.

سوال: اگر بخواهیم در یک جمع‌بندی برسیم به این که چگونه می‌خواهیم با مطالعه این کتاب‌ها از یک جریانی که الان دارد خاندان پهلوی را تطهیر می‌کند جلوگیری کنیم کدام یک از آثارتان را مرتبط‌ تر می‌دانید که نسل جوان بخواند و آگاهی‌شان بیشتر بشود.

حقانی: پاسخ ادعاها را باید بر اساس مستندات و اسناد تاریخی داد، ادعا خیلی می‌شود در خصوص اینکه وضعیت ایران در دوره پهلوی چگونه بوده ما در دوره پهلوی با یک رژیم وابسته‌ای مواجه هستیم که علاوه بر استبداد و دیکتاتوری ننگ وابستگی به بیگانه را هم بر دامن خودش دارد منتها به جهت این که چیزی شاید حدود ۵۰ میلیون ایرانی الان که بعد از انقلاب به دنیا آمدند، تجربه زیست در دوره پهلوی را نداشتند امروز اگر بخواهیم با آنها صحبت کنیم و از آن دوره صحبت کنیم شاید بهترین کار رجوع به اسناد به جامانده از آن دوره باشد، تقلب بزرگ که مبتنی بر اسناد به جا مانده از وزارت جنگ دوره رضاخان پهلوی است و متوجه می‌شویم با خواندن این اسناد که تاسیس سلسله پهلوی در یک مجلس شکل گرفته بر اساس تقلب رخ داده یا اینکه ادعا می‌شود رضاخان می‌خواست ایران را جمهوری بکند ولی نشد این را در کتاب قائله جمهوری‌خواهی سعی کردیم آن قائله جمهوری‌خواهی رضاخان را و علت مخالفت شهید مدرس را با این ماجرا شرح بدهیم.

این کتاب ۳ جلدی پهلوی‌ها هم بر اساس اسناد به جا مانده در دربار پهلوی است برای اولین بار در این کتاب اسناد سپرده گذاری رضاخان در بانک‌های خارجی درج شده تا مسائل شخصی، جلد اول آن اختصاص به رضاخان دارد، جلد دوم اختصاص به محمدرضا پهلوی دارد و جلد سوم اختصاص به خانواده پهلوی دارد برادران و خواهران و فرزندان که واقعاً بعضی از این اسناد نشان می‌دهد ما با یک خانواده بسیار منحط در سلسله حکمرانی ایران مواجه هستیم از جهت اخلاقی، غیر از این شما می‌توانید به منابع به جا مانده از رجال آن دوره هم مراجعه کنید.

کتاب «آخرین شاه، آخرین دربار » کتابی است که بنده انتخاب کردم برای ۱۰ ساله پایانی رژیم پهلوی بر اساس خاطرات اسدالله اعلم، می‌دانید آن خاطرات ۷ جلد است خواندن ۷ جلد که موضوع‌بندی هم نشده سخت است من تلاش کردم هم موضوع بندی کنم و هم هفت جلد را خلاصه در بیاورم و می‌شود با مراجعه به این‌ها آن ادعای پاک بودن رژیم پهلوی و تلاش برای تطهیر آن را بر اساس اسناد به جا مانده خاطرات به جا مانده از خودشان شرح داد.

سوال: یکی دیگر از کارهایی که مورخان انجام می‌دهند نوشتن درباره اتفاقاتی است که در آن قرار داریم با توجه به وقایعی که در یک سال اخیر به خصوص خیلی پرفشار و پرتنش در کشور ما رخ داده شما به عنوان یک مورخ الان چیزی در دست نگارش دارید از مسائلی که دیدید، روایت‌هایی که می‌شود ثبت کرد.

حقانی: پس از انقلاب آن بخشی را که فعلاً رویش متمرکز شدیم دهه ۶۰ است یعنی ۱۳۶۰ تا 1370 به جهت اینکه اسناد بیشتری در اختیار ما است ببینید ابزار کار ما مستند است انتظار نمی‌رود که من امروز بتوانم به اسنادی که می‌تواند روشنگر خیلی از اتفاقات و وقایع باشد دسترسی پیدا کنم به دلایل مختلف، بخشی می‌تواند امنیتی باشد بخشی می‌تواند مربوط به افراد باشد باید زمان بگذرد، آن سندها آزاد بشود من خودم به عنوان یک تاریخ نگار بتوانم منابعی را که می‌تواند به من کمک کند برای روشن شدن موضوع برای خودم در درجه اول و بعد بتوانم آن را در قالب کتاب بیاورم این باید در اختیار من قرار بگیرد آن چیزی که الان می‌توانم به آن تکیه کنم دهه ۶۰ است که ما نشریه ای به نام یاد آور منتشر کردیم که تقریباً وقایع این ۱۰ سال را که ۱۰ سال طوفانی هم در تاریخ انقلاب اسلامی است مورد بررسی و واکاوی قرار دادیم.

سوال: خیلی ها اتفاقا می گویند مسائلی که ما شاهدیم شاید برای یک نسلی جدید باشد ، ما خیلی از این وقایع را در دوران دفاع مقدس در دهه شصت دیدیم، نظر شخصی خودتان را به عنوان یک مورخ بگویید، مسائلی که اتفاق افتاده و مقاومت مردم خودمان این ها را چگونه دوست دارید قلم بزنید و بنویسید؟

حقانی: بسیاری از این وقایع که حداقل در بیست سال گذشته رخ داده، به هم مربوط است و این طور نیست که ما یک دفعه مثلا در سال 1404 با جنگی که آمریکا به ما تحمیل کرد مواجه شده باشیم یک عقبه ای دارد ، این عقبه برمی گردد به چیزی حدود 70 سال سلطه طلبی و سلطه گری آمریکا در کشور، این تجربه می تواند به من کمک کند.

از آن مهم تر تاریخ یک دانش راهبری به من نوعی نشان می دهد که من، ملت من، کشور من در چه موقعیتی ایستاده و اگر کسی تاریخ نداند با ظرفیت ها و ذلت خودش بیگانه است، بدون تاریخ نمی شود واقعا به این نکات رسید و براساس آن گام ها را محکم و استوار برای ساختن آینده برداشت.

سوال: شما تمام انرژی و تمام فعالیت هایتان در زمینه کتاب های تاریخی بوده، بازخوردها چطورا ست ، در سایت های فروش کتاب نوشته بودند چرا کتاب های آقای حقانی تجدید چاپ نمی شود، با چالش تجدید چاپ مواجه هستید؟

حقانی: این کتاب تاریخ تحولات سیاسی که کار مشترک بنده و آقای موسی نجفی است ، 28 تا چاپ خورده و الان تجدید چاپ می کنیم ، نسخه خلاصه شده این برای جوانان این چاپ 22 است و این کتاب مختصرتر و با رویکرد آموزشی و نسخه 22 است، تلاش مان را می کنیم.

سوال: یک کتاب می بینیم با عنوان یادداشت های یک روزنامه نگار اگر ممکن است راجع به این کتاب توضیح بفرمایید؟

حقانی: مربوط به یک روزنامه نگار ، یک خبرنگاراست در اصل، یک خبرنگار به نام عمیدی نوری، آقای عمیدی نوری کسی است که دوره رضاخان را دیده، ابوالحسن عمیدی نوری که فقط خبرنگار نیست، ایشان سیاست مدار و نماینده مجلس هم است، وکیل هم است، حقوقدان هم است . شش جلد از این مجموعه منتشر شده، اطلاعات بسیار ریز و نکات ریزی در خصوص وضعیت مطبوعات در آن دوره، یعنی در دوره رضاخان و عمدتا دوره محمدرضا پهلوی، ایشان چون رجل سیاسی بوده، اشتباهاتی هم در دوره سیاسیش بوده، ولی اطلاعاتی که در مورد جامعه ایرانی می دهد، بسیار ریز و دقیق است.

از صحبت هایی که در تاکسی بین مردم، کف خیابان بین مردم صورت می گیرد در این است، تا گعده های رجال سیاسی، چون نماینده مجلس بود، تقریبا با تمام نماینده های مجلس، روسای سیاسی گعده های سیاسی داشت ، خبرهای دست اول پشت پرده وقایع ، اتفاقات، جریانات در دوره پهلوی در یادداشت های ایشان آمده ، مسائل منطقه ای ، مسائل جهانی ، از دکتر رفتن، وضعیت پزشکی ایران بگیرید، تا وضعیت بهداشت شهرها و وضعیت کشاورزی کشور و غارت های در شمال ایران توسط خاندان پهلوی صورت می گیرد در این کتاب ذکر شده ، از نظر یک خبرنگار خیلی ریزبین ، ریز و جزئیات ماجراها را می بیند و در این مجموعه که شش جلد آن منشتر شده ، ان شاءالله بقیه اش هم منتشر شود، این نکات را درج کردیم.