کدنویسان کوچک، معماران دنیای فردا

فرهاد لیثی رئیس پژوهش سراهای دانش آموزی گفت: کودکان و نوجوانان مبتکر در حوزه هوش مصنوعی و برنامه نویسی برای توسعه محصولات و دستاوردهایشان به شرکت های دانش بنیان معرفی خواهند شد.

آموزش برنامه‌نویسی برای کودکان و نوجوانان با آموزش برنامه‌نویسی برای بزرگسالان تفاوت‌های بنیادینی دارد. در این سنین، هدف تنها یادگیری «نحو» (Syntax) یا دستورات خشک زبان‌های برنامه‌نویسی نیست، بلکه هدف اصلی، توسعه ذهن و آموزش تفکر است.

ویژگی‌های اصلی این نوع آموزش را می‌توان در چهار دسته‌بندی زیر خلاصه کرد:

۱. ویژگی‌های آموزشی و شناختی (ذهنی)
تمرکز بر تفکر الگوریتمی: به جای حفظ کردن دستورات، بچه‌ها یاد می‌گیرند که چطور یک مسئله بزرگ را به مراحل کوچک و قابل حل تقسیم کنند .
یادگیری از طریق حل مسئله: برنامه‌نویسی به آنها یاد می‌دهد که وقتی با یک خطا (Bug) رو‌به‌رو می‌شوند، ناامید نشوند، بلکه با نگاهی تحلیلی به دنبال دلیل آن بگردند.
تقویت تفکر منطقی و انتزاعی: آنها یاد می‌گیرند که مفاهیم انتزاعی (مثل متغیر‌ها یا حلقه‌ها) را در قالب مفاهیم ملموس درک کنند.
۲. ویژگی‌های متدولوژی (روش تدریس)
استفاده از برنامه‌نویسی بلوکی (Block-based Programming): به دلیل اینکه تایپ کردن کد‌های پیچیده برای کودکان خسته‌کننده یا دشوار است، از ابزار‌هایی مثل اسکرچ Scratch استفاده می‌شود. در اینجا، آنها با کشیدن و رها کردن (Drag & Drop) قطعات پازل‌مانند، کد می‌نویسند.
یادگیری بازی‌محور (Gamification): آموزش معمولاً در قالب بازی، ساخت کاراکتر یا ساخت یک دنیای مجازی انجام می‌شود تا انگیزه درونی آنها حفظ شود.
پروژه‌محوری: برخلاف آموزش‌های سنتی که تئوری را اول می‌گویند، در اینجا کودک ابتدا یک هدف (مثلاً ساخت یک بازی ساده) دارد و در مسیر رسیدن به آن، مفاهیم را یاد می‌گیرد.
۳. ویژگی‌های روانی و اجتماعی
افزایش اعتمادبه‌نفس: وقتی یک کودک می‌بیند که توانسته با استفاده از ذهن خود، یک کاراکتر را روی صفحه حرکت دهد یا یک بازی بسازد، حس توانمندی و اثربخشی شدیدی به او دست می‌دهد.
توسعه خلاقیت: برنامه‌نویسی مثل یک بوم نقاشی دیجیتال است. آنها می‌توانند ایده‌های تخیلی خود را به واقعیت دیجیتال تبدیل کنند.
آموزش صبر و پشتکار: فرآیند اصلاح خطا‌ها به طور غیرمستقیم به آنها می‌آموزد که شکست، بخشی از مسیر یادگیری است.
۴. مسیر یادگیری (از ساده به پیچیده)
معمولاً آموزش به این ترتیب پیش می‌رود:

مرحله اول (کودکان خردسال): استفاده از ابزار‌های فیزیکی یا بازی‌های منطقی (مثل بازی‌های رباتیک).
مرحله دوم (کودکان متوسط): ورود به دنیای اسکرچ Scratch و برنامه‌نویسی بلوکی برای درک منطق.
مرحله سوم (نوجوانان): ورود به زبان‌های متنی و واقعی مانند پایتون Python (به دلیل سادگی و خوانایی بالا) یا جاوا اسکریپت JavaScript برای طراحی وب.

احمد امین فرد خبرنگار خبرگزاری صداوسیما گزارش می دهد: